قطع شدن اینترنت در خانه شاید چند دقیقه دردسر ایجاد کند، اما در یک شرکت، فروشگاه، دفتر، هتل یا مجموعهای که سیستمهای آنلاین دارد، همین چند دقیقه میتواند فعالیت مجموعه را مختل کند.
یکی از راهکارهای حرفهای این است که بهجای یک اینترنت، دو یا چند اتصال اینترنت داشته باشیم و مدیریت آنها را به یک روتر مناسب بسپاریم.
برای مثال:
اینترنت فیبر نوری + اینترنت وایرلس
یا:
اینترنت ثابت + اینترنت 4G/5G
یا حتی:
دو سرویس از دو ISP متفاوت
در چنین شبکهای دو اصطلاح مهم مطرح میشود:
Load Balancing و Failover
در این مقاله بررسی میکنیم این دو فناوری چه تفاوتی دارند و چگونه میتوان با استفاده از روتر MikroTik چند اتصال اینترنت را مدیریت کرد.
آیا میتوان دو اینترنت را به یک روتر وصل کرد؟
بله.
روترهایی که دارای چند Interface مناسب هستند میتوانند بیش از یک اتصال WAN را مدیریت کنند.
برای مثال فرض کنید یک شرکت دو اینترنت دارد:
WAN1 → اینترنت فیبر نوری
WAN2 → اینترنت 5G
و شبکه داخلی نیز به LAN متصل است.
ساختار ساده شبکه میتواند به شکل زیر باشد:
Fiber Internet → WAN1 ↘
** MikroTik Router → Switch → Users**
5G Internet → WAN2 ↗
اما فقط وصل کردن دو اینترنت به روتر کافی نیست.
باید مشخص کنیم روتر چگونه از این دو مسیر استفاده کند.
اینجاست که Load Balancing و Failover وارد داستان میشوند.
Load Balancing چیست؟
Load Balancing به معنی توزیع ترافیک بین چند مسیر اینترنت است.
فرض کنید یک شرکت 30 کاربر دارد و دو اینترنت در اختیار دارد.
بهجای اینکه تمام کاربران از یک اینترنت استفاده کنند و اینترنت دوم بدون استفاده باقی بماند، روتر میتواند Connectionها یا ترافیک را طبق سیاست تعیینشده بین مسیرها توزیع کند.
هدف اصلی این کار:
استفاده بهتر از ظرفیت چند اتصال اینترنت
است.
برای مثال بخشی از Connectionها میتوانند از ISP اول و بخشی دیگر از ISP دوم عبور کنند.
آیا دو اینترنت یعنی دو برابر شدن سرعت؟
این یکی از مهمترین سوءتفاهمها درباره Load Balancing است.
فرض کنیم:
اینترنت اول = 100Mbps
و
اینترنت دوم = 100Mbps
این موضوع الزاماً به این معنی نیست که یک دانلود واحد روی یک اتصال TCP ناگهان با سرعت 200Mbps انجام شود.
Load Balancing معمولاً Connectionهای مختلف را میان مسیرها توزیع میکند.
مثلاً:
کاربر اول → اینترنت 1
کاربر دوم → اینترنت 2
یک Connection → اینترنت 1
Connection دیگر → اینترنت 2
در نتیجه ظرفیت کلی قابل استفاده شبکه میتواند افزایش پیدا کند، اما نباید Load Balancing را با Bonding واقعی دو خط اینترنت یکی دانست.
Failover چیست؟
حالا سناریوی متفاوتی را تصور کنید.
یک شرکت اینترنت فیبر بسیار خوبی دارد و نمیخواهد در شرایط عادی از اینترنت دوم استفاده کند.
اما اگر فیبر قطع شد، شبکه باید همچنان اینترنت داشته باشد.
در این حالت میتوان از:
Failover
استفاده کرد.
ساختار کار به شکل ساده این است:
Internet 1 = Primary
Internet 2 = Backup
تا زمانی که اینترنت اصلی فعال است، کاربران از آن استفاده میکنند.
اگر مسیر اصلی از دسترس خارج شود، روتر ترافیک را به مسیر Backup هدایت میکند.
پس:
Load Balancing = استفاده و توزیع بار بین چند مسیر
Failover = جایگزین کردن مسیر سالم هنگام خرابی مسیر اصلی
تفاوت Load Balancing و Failover
| ویژگی | Load Balancing | Failover |
|---|
| استفاده از چند اینترنت | بله | بله |
| هدف اصلی | توزیع ترافیک | افزایش دسترسپذیری |
| اینترنت دوم | میتواند فعال باشد | معمولاً Backup |
| مناسب شرکت | بسیار مناسب | بسیار مناسب |
| جلوگیری از قطعی کامل | بسته به طراحی | هدف اصلی |
| افزایش ظرفیت کلی شبکه | امکانپذیر | هدف اصلی نیست |
در شبکههای حرفهای حتی میتوان هر دو مفهوم را با طراحی مناسب کنار هم استفاده کرد.
چرا MikroTik برای مدیریت چند اینترنت محبوب است؟
یکی از کاربردهای مهم روتر میکروتیک امکان ایجاد سیاستهای Routing پیشرفته است.
RouterOS ابزارهایی در اختیار مدیر شبکه قرار میدهد که میتوان با آنها سناریوهایی مانند:
- Multi-WAN
- Failover
- Policy Routing
- Load Balancing
- Firewall
- NAT
- Queue
- VPN
را پیادهسازی کرد.
به همین دلیل هنگام خرید میکروتیک برای یک شرکت نباید فقط تعداد پورتهای دستگاه را بررسی کرد.
قدرت پردازنده، سرعت Interfaceها، حجم ترافیک، تعداد کاربران و سرویسهایی که قرار است روی RouterOS اجرا شوند نیز اهمیت دارند.
PCC در MikroTik چیست؟
یکی از روشهایی که در سناریوهای Multi-WAN میکروتیک با آن روبهرو میشویم:
PCC یا Per Connection Classifier
است.
PCC میتواند Connectionها را بر اساس معیارهای مشخص دستهبندی کند تا Routing آنها طبق سیاست طراحیشده انجام شود.
برای مثال در یک طراحی میتوان Connectionهای مختلف را بین دو WAN تقسیم کرد.
اما اینجا یک نکته مهم وجود دارد:
یک تنظیم PCC واحد برای تمام شبکهها وجود ندارد.
تنظیمات به مواردی مثل:
- تعداد WAN
- سرعت هر اینترنت
- IPهای ثابت یا پویا
- نوع سرویس
- NAT
- Routing
- نسخه RouterOS
- نیازهای شبکه
وابسته است.
بنابراین کپی کردن چند دستور MikroTik از اینترنت بدون درک توپولوژی شبکه ممکن است نتیجه مطلوبی نداشته باشد.
اگر سرعت دو اینترنت متفاوت باشد چه؟
فرض کنیم:
WAN1 = 300Mbps
WAN2 = 100Mbps
توزیع ساده 50/50 لزوماً بهترین طراحی نیست.
چون ظرفیت دو مسیر برابر نیست.
در چنین شرایطی میتوان سیاست توزیع ترافیک را متناسب با ظرفیت و نیاز شبکه طراحی کرد.
یعنی مسیر قویتر سهم بیشتری از Connectionها دریافت کند.
این یکی از دلایلی است که Load Balancing حرفهای فراتر از «وصل کردن دو کابل به روتر» است.
سناریوی کاربردی: فیبر نوری + اینترنت 5G
این سناریو برای دفترهای کاری بسیار کاربردی است.
فرض کنیم:
فیبر نوری → اینترنت اصلی
مودم 5G → اینترنت پشتیبان
روتر MikroTik وضعیت مسیر اصلی را بررسی میکند.
در شرایط عادی:
Users → MikroTik → Fiber
اگر اینترنت اصلی از دسترس خارج شود، طبق طراحی Failover:
Users → MikroTik → 5G
فعال میشود.
با برگشت مسیر اصلی نیز میتوان شبکه را دوباره به مسیر Primary هدایت کرد.
این یعنی یک قطعی در سرویس اصلی الزاماً نباید کل دفتر را از اینترنت خارج کند.
چرا بهتر است اینترنت Backup از ISP دیگری باشد؟
فرض کنید دو اینترنت دارید اما هر دو عملاً به یک زیرساخت بالادستی مشترک وابستهاند.
در صورت ایجاد مشکل در آن زیرساخت ممکن است هر دو اتصال همزمان از دسترس خارج شوند.
برای افزایش افزونگی، در صورت امکان بهتر است مسیر Backup تا حد ممکن استقلال مناسبی از مسیر اصلی داشته باشد.
مثلاً:
فیبر ISP A + 5G اپراتور B
میتواند از نظر تنوع مسیر جذابتر از دو اتصال کاملاً وابسته به یک زیرساخت باشد.
البته میزان استقلال واقعی باید برای هر سرویس بررسی شود.
چه کسبوکارهایی به Failover نیاز دارند؟
تقریباً هر مجموعهای که قطع اینترنت برایش هزینه ایجاد میکند.
برای مثال:
فروشگاهها
قطع اینترنت ممکن است سیستمهای آنلاین یا ارتباطات را مختل کند.
شرکتها
کارمندان ممکن است به Cloud، VPN، ایمیل یا نرمافزارهای آنلاین نیاز داشته باشند.
هتلها
اینترنت بخشی از خدمات مجموعه است.
دفاتر دورکاری و تولید محتوا
آپلود فایل و تماس تصویری به اتصال پایدار وابسته است.
مجموعههای دارای دوربین و سیستم نظارتی
دسترسی Remote ممکن است به اینترنت وابسته باشد.
آیا هر روتر MikroTik برای دو اینترنت مناسب است؟
از نظر قابلیت نرمافزاری، بسیاری از مدلهای MikroTik امکانات Routing بسیار خوبی دارند، اما این به معنی مناسب بودن هر مدل برای هر پروژه نیست.
مثلاً شبکهای با:
10 کاربر و دو اینترنت 100Mbps
نیاز کاملاً متفاوتی نسبت به شبکهای با:
200 کاربر، چند VLAN، VPN و چند اتصال Gigabit
دارد.
بنابراین هنگام انتخاب روتر میکروتیک باید موارد زیر بررسی شوند:
تعداد پورتها، سرعت Interfaceها، توان پردازشی، حجم ترافیک، تعداد کاربران و سرویسهای موردنیاز.
Load Balancing برای خانه هم کاربرد دارد؟
بله، ولی برای همه لازم نیست.
مثلاً فردی که:
دورکاری میکند، استریم دارد، تولید محتوا انجام میدهد یا قطعی اینترنت برایش مشکل جدی ایجاد میکند
میتواند از دو اتصال اینترنت استفاده کند.
اما برای یک خانه با چند کاربر عادی، خرید تجهیزات حرفهای Multi-WAN همیشه ضروری نیست.
نکات مهم قبل از راهاندازی دو اینترنت
قبل از اجرای پروژه این موارد را مشخص کنید:
سرعت هر WAN چقدر است؟
اینترنت اصلی کدام است؟
آیا اینترنت دوم Backup است یا باید همزمان استفاده شود؟
آیا IP Static دارید؟
آیا VPN یا سرویس حساس به تغییر IP دارید؟
آیا Port Forwarding استفاده میکنید؟
تعداد کاربران چقدر است؟
آیا VLAN دارید؟
پاسخ این سؤالها تعیین میکند طراحی Multi-WAN چگونه انجام شود.
سوالات متداول
آیا با MikroTik میتوان دو اینترنت را همزمان استفاده کرد؟
بله. RouterOS امکانات Routing لازم برای پیادهسازی انواع سناریوهای Multi-WAN را فراهم میکند.
آیا Load Balancing سرعت اینترنت را دو برابر میکند؟
نه لزوماً. Load Balancing معمولاً Connectionها یا ترافیک را میان چند مسیر توزیع میکند و نباید آن را با Bonding یک Connection اشتباه گرفت.
Failover چیست؟
Failover مکانیزمی است که در صورت خرابی مسیر اصلی، ترافیک را طبق طراحی به مسیر Backup هدایت میکند.
اینترنت Backup میتواند 4G یا 5G باشد؟
بله. یکی از سناریوهای رایج استفاده از اینترنت ثابت یا فیبر بهعنوان Primary و اینترنت موبایل بهعنوان Backup است.
برای Load Balancing چه MikroTik بخریم؟
مدل مناسب به سرعت اینترنتها، تعداد کاربران، تعداد WAN، Firewall، VPN، Queue و سایر پردازشهای شبکه بستگی دارد. انتخاب روتر فقط بر اساس تعداد پورت توصیه نمیشود.
جمعبندی
داشتن دو اینترنت بهتنهایی شبکه شما را پایدارتر نمیکند. نحوه مدیریت دو اتصال است که اهمیت دارد.
اگر هدف استفاده بهتر از ظرفیت چند اینترنت باشد، Load Balancing مطرح میشود. اگر هدف این باشد که هنگام قطع اینترنت اصلی شبکه از کار نیفتد، Failover اهمیت بیشتری پیدا میکند.
روترهای MikroTik به دلیل امکانات RouterOS میتوانند برای طراحی شبکههای Multi-WAN، Load Balancing و Failover مورد استفاده قرار گیرند. با این حال تنظیمات باید متناسب با ساختار واقعی شبکه انجام شود.
اگر قصد خرید میکروتیک برای یک شبکه دواینترنتی را دارید، بهتر است قبل از انتخاب مدل، سرعت خطوط، تعداد کاربران و سرویسهای شبکه مشخص شود. مشاوره با یک نمایندگی میکروتیک یا متخصص شبکه میتواند از خرید روتر ضعیف یا بیش از نیاز جلوگیری کند.