اگر برای اولین بار یک روتر میکروتیک را روشن کنید، تعداد گزینه‌های RouterOS شاید کمی شبیه کابین خلبان به نظر برسد 😄 اما برای راه‌اندازی اولیه، فقط چند بخش اصلی را باید بشناسید.

در این آموزش، نصب و راه‌اندازی میکروتیک را از اتصال کابل‌ها شروع می‌کنیم و سپس سراغ WinBox، تنظیم WAN، DHCP، DNS، NAT، Wi-Fi، امنیت، آپدیت و Backup می‌رویم.

راهنمای رسمی MikroTik نیز برای راه‌اندازی اولیه تقریباً همین مسیر را پیشنهاد می‌کند: اتصال به روتر، بررسی تنظیمات پیش‌فرض، راه‌اندازی اینترنت، شبکه داخلی، NAT، امنیت، Wireless و در نهایت تست اتصال.

فهرست مطالب

1. میکروتیک چیست؟
2. تجهیزات موردنیاز
3. اتصال کابل‌های روتر
4. ورود به میکروتیک با WinBox
5. تنظیم رمز Administrator
6. تنظیم WAN و اینترنت
7. تنظیم DHCP Client
8. تنظیم PPPoE
9. تنظیم Static IP
10. ساخت شبکه LAN
11. راه‌اندازی DHCP Server
12. تنظیم DNS
13. تنظیم NAT
14. تنظیم Wi-Fi
15. تست اینترنت
16. افزایش امنیت میکروتیک
17. آپدیت RouterOS
18. Backup گرفتن
19. مشکلات متداول
20. سوالات متداول

میکروتیک چیست؟

MikroTik تولیدکننده تجهیزات شبکه و توسعه‌دهنده سیستم‌عامل RouterOS است. RouterOS امکاناتی مانند Routing، Firewall، DHCP، NAT، VPN، VLAN، Queue و مدیریت شبکه را در اختیار مدیر شبکه قرار می‌دهد.

به همین دلیل تجهیزات این برند از شبکه‌های کوچک تا سناریوهای حرفه‌ای‌تر کاربرد دارند.

البته روتر میکروتیک و رادیو میکروتیک یک کاربرد ندارند. روتر بیشتر برای مدیریت و مسیریابی شبکه استفاده می‌شود، در حالی که بسیاری از رادیوهای MikroTik برای ایجاد ارتباط Wireless و لینک‌های Outdoor طراحی شده‌اند.

مرحله 1: اتصال کابل‌های روتر میکروتیک

ابتدا دستگاه را به برق متصل کنید.

در بسیاری از تنظیمات رایج، ether1 به‌عنوان WAN یا اینترنت و سایر پورت‌ها برای LAN استفاده می‌شوند، اما این موضوع در تمام مدل‌ها و پیکربندی‌ها قطعی نیست.

راهنمای Quick Set میکروتیک نیز ether1 را به‌عنوان پورت معمول اتصال به مودم ISP معرفی می‌کند.

ساختار ساده شبکه می‌تواند به این شکل باشد:

Internet / ONT / Modem → MikroTik → Computer / Switch / Access Point

برای اولین تنظیمات بهتر است کامپیوتر را با کابل شبکه مستقیماً به یکی از پورت‌های LAN متصل کنید.

مرحله 2: ورود به روتر با WinBox

یکی از محبوب‌ترین ابزارهای مدیریت MikroTik نرم‌افزار WinBox است.

بعد از اجرای WinBox وارد قسمت Neighbors شوید.

اگر روتر در شبکه قابل شناسایی باشد، باید در این قسمت ظاهر شود. در صورتی که IP قابل استفاده وجود نداشته باشد، WinBox در بعضی شرایط امکان اتصال از طریق MAC Address را نیز فراهم می‌کند.

در تنظیمات پیش‌فرض بسیاری از روترهای MikroTik آدرس LAN:

192.168.88.1

است.

Username معمولاً:

admin

است و وضعیت Password بسته به مدل و تنظیم کارخانه می‌تواند متفاوت باشد. در محصولات جدید ممکن است اطلاعات ورود روی برچسب دستگاه قرار داشته باشد.

مرحله 3: تنظیمات پیش‌فرض را حذف کنیم؟

برای کاربری که تازه MikroTik را شروع کرده، معمولاً خیر.

تنظیم کارخانه در بسیاری از مدل‌ها شامل مواردی مانند Firewall اولیه، DHCP Server و تنظیمات موردنیاز شبکه است.

خود MikroTik نیز به کاربران مبتدی توصیه می‌کند Default Configuration را نگه دارند؛ حذف آن می‌تواند Ruleهای امنیتی موجود را نیز حذف کند.

بنابراین گزینه:

Remove Configuration

را فقط زمانی استفاده کنید که دقیقاً می‌دانید قرار است شبکه را چگونه از صفر بسازید.

مرحله 4: رمز مدیریت MikroTik را تغییر دهید

این کار را عقب نیندازید.

رمز مدیریت RouterOS باید قوی و متفاوت از رمز Wi-Fi باشد.

از رمزهایی مانند:

admin123

12345678

شماره تلفن یا نام شرکت استفاده نکنید.

Quick Set نیز امکان تعیین Password برای دسترسی مدیریتی دستگاه را فراهم می‌کند.

مرحله 5: اینترنت را روی MikroTik تنظیم کنید

حالا باید مشخص کنیم ISP اینترنت را چگونه تحویل می‌دهد.

سه حالت بسیار رایج عبارت‌اند از:

MikroTik نیز همین سه روش را در راهنمای First Time Configuration به‌عنوان روش‌های اصلی اتصال توضیح می‌دهد.

روش اول: تنظیم اینترنت با DHCP Client

اگر اینترنت به صورت Dynamic IP تحویل داده می‌شود، وارد:

IP → DHCP Client

شوید.

DHCP Client باید روی Interface اینترنت، برای مثال ether1، فعال باشد.

اگر همه چیز درست باشد، وضعیت Client باید به:

Bound

تغییر کند و MikroTik از سمت ISP یا مودم بالادستی IP دریافت کند.

روش دوم: راه‌اندازی PPPoE

اگر شرکت اینترنت به شما Username و Password داده است، احتمال دارد اتصال شما PPPoE باشد.

در RouterOS یک PPPoE Client ایجاد کنید، Interface متصل به ISP را انتخاب کرده و Username و Password ارائه‌شده توسط سرویس‌دهنده را وارد کنید.

در این حالت Interface PPPoE پس از برقراری اتصال می‌تواند IP و Route موردنیاز را دریافت کند.

روش سوم: تنظیم Static IP

در سرویس‌های دارای IP ثابت، ISP اطلاعاتی شبیه موارد زیر ارائه می‌کند:

IP Address
Subnet
Gateway
DNS

این اطلاعات باید دقیقاً مطابق اطلاعات شرکت ارائه‌دهنده وارد RouterOS شوند.

برای این سناریو معمولاً باید IP روی WAN تنظیم شود و سپس Default Route و DNS مناسب تعریف شوند.

مرحله 6: ساخت شبکه LAN

حالا باید برای شبکه داخلی IP داشته باشیم.

یکی از شبکه‌های پیش‌فرض رایج MikroTik:

192.168.88.0/24

و IP روتر:

192.168.88.1

است.

در شبکه حرفه‌ای می‌توانید ساختار IP را متناسب با پروژه تغییر دهید.

مثلاً برای یک دفتر ممکن است شبکه‌ای مانند:

192.168.10.0/24

در نظر گرفته شود.

اما قبل از تغییر IP روتر، مطمئن شوید می‌دانید چگونه دوباره به دستگاه متصل شوید.

مرحله 7: راه‌اندازی DHCP Server

DHCP Server وظیفه دارد به دستگاه‌های شبکه به‌صورت خودکار اطلاعات IP بدهد.

در WinBox وارد:

IP → DHCP Server

شوید.

اگر از تنظیمات کارخانه استفاده می‌کنید، ممکن است DHCP از قبل فعال باشد.

در راه‌اندازی دستی می‌توانید از گزینه:

DHCP Setup

استفاده کنید.

در Wizard باید مواردی مانند Interface شبکه داخلی، Address Space، Gateway، Pool، DNS و Lease Time مشخص شوند. راهنمای رسمی MikroTik نیز همین روش را برای راه‌اندازی DHCP توضیح می‌دهد.

مرحله 8: DNS را تنظیم کنید

DNS نام‌هایی مانند دامنه سایت‌ها را به آدرس‌های موردنیاز شبکه تبدیل می‌کند.

تنظیمات DNS در:

IP → DNS

قرار دارد.

بسته به ساختار شبکه می‌توانید از DNS سرویس‌دهنده یا DNSهای موردنظر خود استفاده کنید.

اگر MikroTik قرار است درخواست DNS دستگاه‌های LAN را پاسخ دهد، تنظیم Allow Remote Requests اهمیت پیدا می‌کند. MikroTik توضیح می‌دهد که RouterOS می‌تواند به‌عنوان DNS Cache برای Clientهای شبکه عمل کند.

مرحله 9: NAT را تنظیم کنید

فرض کنید خود MikroTik اینترنت دارد، اما لپ‌تاپ‌های پشت روتر اینترنت ندارند.

یکی از قسمت‌هایی که باید بررسی شود NAT است.

در بسیاری از شبکه‌های IPv4 از Rule با Action:

masquerade

برای خروج Clientهای دارای IP خصوصی به اینترنت استفاده می‌شود.

مسیر آن:

IP → Firewall → NAT

است.

اگر Default Configuration را حفظ کرده باشید، ممکن است Rule مناسب از قبل وجود داشته باشد.

MikroTik نیز در راهنمای اولیه خود Masquerade را برای این سناریو توضیح داده است.

مرحله 10: اینترنت را تست کنید

قبل از ادامه تنظیمات باید مطمئن شویم خود روتر اینترنت دارد.

از Terminal می‌توانید ابتدا یک IP را Ping کنید:

سپس یک Domain را آزمایش کنید:

اگر IP پاسخ می‌دهد ولی Domain خیر، DNS یکی از مواردی است که باید بررسی شود.

بعد از آن اینترنت را روی کامپیوتر متصل به LAN نیز آزمایش کنید.

مرحله 11: تنظیم Wi-Fi روتر میکروتیک

اگر مدل روتر میکروتیک شما Wireless دارد، باید SSID و تنظیمات امنیتی Wi-Fi را نیز بررسی کنید.

نام شبکه یا SSID را انتخاب کرده و یک Password قوی قرار دهید.

همچنین Country/Region باید مطابق محل واقعی استفاده تنظیم شود تا تنظیمات رادیویی مطابق مقررات مربوط اعمال شوند.

MikroTik در Quick Start خود نیز انتخاب Country، تغییر Network Name و تعیین Password وای‌فای را جزو مراحل اولیه راه‌اندازی معرفی می‌کند.

در مدل‌های مختلف و نسخه‌های RouterOS ممکن است نام منوها و امکانات Wireless متفاوت باشند.

مرحله 12: Firewall را بی‌دلیل حذف نکنید

یکی از اشتباهات کاربران تازه‌کار MikroTik این است که برای حل یک مشکل، تمام Firewall Ruleها را حذف می‌کنند.

این کار می‌تواند امنیت شبکه را به‌شدت کاهش دهد.

اگر از Default Configuration استفاده می‌کنید، Ruleهای Firewall پیش‌فرض را بدون دلیل حذف نکنید.

در Quick Set نیز MikroTik توصیه می‌کند Firewall Router فعال باشد تا دسترسی ناخواسته از سمت Internet Port محدود شود.

مرحله 13: سرویس‌های غیرضروری را بررسی کنید

در شبکه حرفه‌ای بهتر است فقط سرویس‌هایی فعال باشند که واقعاً به آنها نیاز دارید.

همچنین دسترسی مدیریتی RouterOS بهتر است از سمت WAN بدون طراحی امنیتی مناسب باز نباشد.

MikroTik در راهنمای امنیت اولیه خود توصیه‌هایی مانند غیرفعال کردن Interfaceها و سرویس‌های بدون استفاده را مطرح کرده است.

مرحله 14: RouterOS را به‌روزرسانی کنید

پس از برقراری اینترنت، نسخه RouterOS را بررسی کنید.

MikroTik توصیه می‌کند RouterOS دستگاه به‌روز باشد. پس از ارتقای RouterOS، ارتقای RouterBOOT نیز توصیه شده است.

برای یک شبکه کاری، قبل از Update:

Backup بگیرید → نسخه و سازگاری را بررسی کنید → Update کنید → عملکرد شبکه را تست کنید.

در تجهیزات مهم سازمانی بهتر است Update ابتدا روی محیط آزمایشی یا دستگاه کم‌ریسک‌تر بررسی شود.

مرحله 15: از تنظیمات MikroTik بکاپ بگیرید

بعد از اینکه اینترنت، LAN و سایر تنظیمات درست کار کردند، Backup بگیرید.

RouterOS امکان تهیه Binary Backup و همچنین Export از Configuration را فراهم می‌کند. راهنمای رسمی MikroTik توصیه می‌کند Backupهای حساس رمزگذاری و در محل امن نگهداری شوند.

برای Export تنظیمات می‌توانید از دستور:

استفاده کنید.

برای شبکه‌های کاری بهتر است بعد از هر تغییر مهم، یک نسخه جدید از تنظیمات سالم نگهداری شود.

ساختار نهایی یک شبکه ساده MikroTik

پس از انجام تنظیمات، شبکه می‌تواند چیزی شبیه این باشد:

Internet / ONT
↓
WAN
↓
روتر میکروتیک
↓
NAT + Firewall + DHCP + DNS
↓
LAN / Switch / Wi-Fi
↓
PC + Laptop + Mobile + Printer

این ساختار پایه بعداً می‌تواند با VLAN، VPN، چند اینترنت، Access Point و تجهیزات دیگر گسترش پیدا کند.

تفاوت روتر میکروتیک و رادیو میکروتیک

اگر تازه وارد دنیای MikroTik شده‌اید، این تفاوت مهم است.

روتر میکروتیک معمولاً برای Routing، Firewall، DHCP، VPN، NAT و مدیریت شبکه استفاده می‌شود.

در مقابل، رادیو میکروتیک معمولاً در پروژه‌های Wireless و Outdoor برای ایجاد ارتباط بین نقاط مختلف کاربرد دارد.

مثلاً اتصال دو ساختمان با لینک Wireless و مدیریت اینترنت 30 کاربر داخل یک شرکت دو مسئله متفاوت هستند.

ممکن است در یک پروژه هر دو نوع تجهیزات در کنار هم استفاده شوند.

آیا برای راه‌اندازی میکروتیک حتماً WinBox لازم است؟

خیر.

RouterOS را می‌توان از روش‌های مختلفی مدیریت کرد و WebFig نیز رابط تحت وب آن است. با این حال WinBox یکی از ابزارهای بسیار رایج مدیریت MikroTik است.

آیا برای نصب میکروتیک باید تنظیمات کارخانه را پاک کنیم؟

معمولاً برای کاربر مبتدی خیر.

حفظ Default Configuration می‌تواند شروع امن‌تر و ساده‌تری باشد. MikroTik نیز برای کاربران تازه‌کار توصیه می‌کند تنظیمات پیش‌فرض را نگه دارند.

بعد از نصب اولیه چه چیزهایی یاد بگیریم؟

وقتی این مراحل را یاد گرفتید، می‌توانید سراغ آموزش‌های تخصصی‌تر بروید:

VLAN در MikroTik

Queue و مدیریت پهنای باند

VPN

Failover دو اینترنت

Firewall

CAPsMAN

Routing

و مدیریت کاربران.

اینجاست که RouterOS از یک صفحه تنظیمات ساده تبدیل به جعبه‌ابزار جدی شبکه می‌شود. 🛠️

برای خرید روتر میکروتیک به چه نکاتی توجه کنیم؟

مدل روتر باید براساس نیاز شبکه انتخاب شود، نه صرفاً قیمت یا ظاهر دستگاه.

قبل از خرید میکروتیک مواردی مانند تعداد کاربران، سرعت اینترنت، تعداد و سرعت پورت‌ها، نیاز به Wi-Fi، VPN، Firewall، VLAN و حجم ترافیک را بررسی کنید.

برای پروژه‌های Wireless نیز انتخاب رادیو میکروتیک باید براساس فاصله، ظرفیت موردنیاز و شرایط محیط انجام شود.

در زمان خرید از یک فروشنده تخصصی یا نمایندگی میکروتیک نیز بهتر است علاوه بر قیمت، اصالت کالا، مشاوره فنی و تناسب مدل با پروژه را در نظر بگیرید.

جمع‌بندی

برای نصب و راه‌اندازی روتر میکروتیک از صفر این مسیر را به خاطر بسپارید:

اتصال تجهیزات → ورود با WinBox → حفظ یا بررسی Default Configuration → تنظیم Password → راه‌اندازی WAN → تنظیم LAN و DHCP → DNS → NAT → Wi-Fi → Firewall → Update → Backup

اگر این ساختار را درست یاد بگیرید، کار با بخش‌های پیشرفته RouterOS هم بسیار قابل‌فهم‌تر خواهد شد.