روتر میکروتیک قرار است یکی از پایدارترین بخش‌های شبکه باشد؛ بنابراین وقتی دستگاه بدون دخالت مدیر شبکه ناگهان Restart می‌شود، موضوع را نباید ساده گرفت. گاهی علت فقط یک آداپتور ضعیف یا افت لحظه‌ای برق است، اما در بعضی شبکه‌ها مشکل می‌تواند از Watchdog، افزایش بار پردازنده، PoE، RouterOS، دمای دستگاه یا حتی سخت‌افزار باشد.

نکته مهم این است که Restart شدن روتر با Reset شدن آن تفاوت دارد. در Restart یا Reboot، دستگاه خاموش و روشن می‌شود اما Configuration معمولاً باقی می‌ماند. Factory Reset موضوع دیگری است و تنظیمات دستگاه را به وضعیت اولیه برمی‌گرداند.

در این آموزش یاد می‌گیریم قبل از تعویض روتر میکروتیک، از روی Log و وضعیت RouterOS تشخیص دهیم چرا MikroTik دوباره راه‌اندازی شده است.

نشانه‌های Restart شدن میکروتیک چیست؟

گاهی Restart کاملاً مشخص است. تمام کاربران برای مدتی ارتباطشان را از دست می‌دهند و پس از بالا آمدن RouterOS دوباره شبکه برقرار می‌شود.

اما گاهی اتفاق سریع است و مدیر شبکه فقط با این علائم روبه‌رو می‌شود:

• قطع شدن ناگهانی اینترنت
• قطع VPN
• Down شدن لینک‌ها
• قطع تماس‌های VoIP
• قطع ارتباط دوربین‌ها
• بسته شدن Sessionهای فعال
• کم بودن Uptime روتر
• مشاهده Restart در Log

یکی از ساده‌ترین راه‌ها برای بررسی، مشاهده Uptime است.

در Terminal:

/system resource print

اگر تصور می‌کنید روتر چند هفته روشن بوده ولی Uptime مثلاً 2h30m نشان داده می‌شود، دستگاه اخیراً Boot شده است.

اما هنوز نمی‌دانیم چرا.

اولین کار بعد از Restart میکروتیک چیست؟

اولین واکنش نباید Reset کردن Router باشد.

ابتدا Log را بررسی کنید.

از طریق WinBox وارد:

Log

شوید.

یا در Terminal:

/log print

پیام‌های قبل و بعد از Boot می‌توانند سرنخ بسیار مهمی درباره علت Restart بدهند.

اگر بدون بررسی Log شروع به تغییر Configuration، Upgrade، Downgrade و Reset کنید، ممکن است مهم‌ترین سرنخ عیب‌یابی را از بین ببرید.

1. مشکل برق و آداپتور

یکی از اولین مواردی که هنگام Restart تصادفی MikroTik باید بررسی شود، منبع تغذیه است.

روتر برای Restart شدن الزاماً نیاز ندارد برق ساختمان کاملاً قطع شود.

افت لحظه‌ای ولتاژ نیز می‌تواند کافی باشد.

مشکل ممکن است از این موارد باشد:

• آداپتور معیوب
• کابل برق
• کانکتور DC
• PoE Injector
• کابل شبکه در PoE
• UPS
• منبع تغذیه مشترک
• افت ولتاژ

چرا این مشکل گول‌زننده است؟

ممکن است آداپتور در حالت عادی کاملاً درست کار کند، اما هنگامی که مصرف دستگاه بالا می‌رود نتواند توان پایدار تأمین کند.

این موضوع به‌خصوص زمانی اهمیت پیدا می‌کند که روتر تجهیزات دیگری را از طریق PoE-out تغذیه می‌کند.

2. مشکل PoE و افت ولتاژ

اگر MikroTik از طریق PoE تغذیه می‌شود، مسیر برق طولانی‌تر و پیچیده‌تر می‌شود.

در این حالت علاوه بر منبع تغذیه باید موارد زیر بررسی شوند:

PoE Injector → کابل شبکه → کانکتورها → PoE-in Router

کابل طولانی یا نامناسب می‌تواند باعث Voltage Drop شود.

اگر در انتهای مسیر ولتاژ یا توان کافی به دستگاه نرسد، احتمال ناپایداری وجود دارد.

در پروژه‌های Outdoor این موضوع اهمیت بیشتری پیدا می‌کند، زیرا کیفیت کابل، اتصالات و شرایط محیطی نیز وارد بازی می‌شوند.

3. Watchdog باعث Restart روتر شده است

RouterOS دارای قابلیت Watchdog است.

Watchdog برای این طراحی شده که در شرایط مشخص بتواند دستگاه را Reboot کند. مثلاً اگر Router برای مدت مشخصی نتواند به یک Watchdog Address دسترسی پیدا کند، بسته به تنظیمات می‌تواند Restart انجام شود.

تنظیمات را می‌توان با دستور زیر بررسی کرد:

/system watchdog print

اگر Watchdog فعال است، دقیقاً بررسی کنید چه شرطی برای آن تعریف شده است.

یک اشتباه رایج

فرض کنید Watchdog Address را روی یک IP اینترنتی قرار داده‌اید.

ISP برای مدت کوتاهی مشکل پیدا می‌کند.

Router سالم است.

اما Ping به IP موردنظر نمی‌رسد.

Watchdog نتیجه می‌گیرد مشکلی وجود دارد و Router را Reboot می‌کند.

در نتیجه مشکل ISP تبدیل به Restart غیرضروری Router می‌شود.

پس Watchdog باید با طراحی حساب‌شده استفاده شود.

4. Kernel Failure یا مشکل سیستمی

گاهی Restart می‌تواند ناشی از مشکل نرم‌افزاری یا Crash باشد.

در چنین شرایطی بررسی Log و اطلاعات Support اهمیت زیادی دارد.

RouterOS مانند هر سیستم‌عامل دیگری ممکن است در شرایط خاص با Bug مواجه شود.

اگر Restartها پس از Upgrade خاصی شروع شده‌اند، این زمان‌بندی را جدی بگیرید.

اما این نتیجه‌گیری اشتباه است:

«بعد از آپدیت Restart شد، پس حتماً نسخه RouterOS خراب است.»

ممکن است همزمان تغییر دیگری در Configuration یا Traffic رخ داده باشد.

باید شواهد بررسی شوند.

5. RouterOS قدیمی یا مشکل نسخه نرم‌افزاری

اجرای نسخه بسیار قدیمی RouterOS می‌تواند از نظر Bug Fix و امنیت مناسب نباشد.

برای بررسی نسخه:

/system package update print

اما Upgrade هم باید کنترل‌شده باشد.

در شبکه سازمانی بهتر است قبل از Upgrade:

• Backup تهیه شود.
• Export Configuration گرفته شود.
• Release Notes بررسی شود.
• سازگاری Featureهای مهم بررسی شود.
• زمان Maintenance در نظر گرفته شود.

Upgrade کردن Router در وسط ساعات کاری صرفاً برای اینکه «شاید Restart درست شود» روش حرفه‌ای عیب‌یابی نیست.

6. Firmware روتر به‌روز نیست

RouterOS و RouterBOARD Firmware دقیقاً یک چیز نیستند.

پس از برخی Upgradeها باید وضعیت Firmware نیز بررسی شود.

می‌توانید از:

/system routerboard print

استفاده کنید.

در این قسمت معمولاً اطلاعاتی مانند Current Firmware و Upgrade Firmware قابل مشاهده است.

اگر نیاز به Upgrade وجود داشته باشد، پس از بررسی شرایط می‌توان Firmware را نیز به‌روزرسانی کرد.

بعد از Firmware Upgrade معمولاً Reboot لازم است.

7. CPU بسیار بالا

اگر CPU روتر برای مدت طولانی تحت بار شدید قرار داشته باشد، Performance شبکه ممکن است افت کند.

در مقاله قبلی شبکه شین درباره علت 100 درصد شدن CPU میکروتیک توضیح دادیم که Firewall، Queue، VPN، Connection Tracking و Traffic سنگین می‌توانند CPU را درگیر کنند.

برای مشاهده:

/system resource print

و برای بررسی دقیق‌تر:

/tool profile

استفاده می‌شود.

نکته مهم این است که CPU 100% به‌تنهایی ثابت نمی‌کند علت Restart همان CPU بوده است.

باید Log و سایر شواهد را هم بررسی کرد.

این دقیقاً جای خوبی برای لینک داخلی به مقاله «چرا CPU میکروتیک 100 درصد می‌شود؟» است.

8. دمای بالا

گرما دشمن آرام تجهیزات شبکه است.

روترهایی که داخل رک بدون تهویه، اتاق تجهیزات گرم یا محیط Outdoor نامناسب نصب شده‌اند ممکن است در شرایط حرارتی نامطلوب کار کنند.

در مدل‌هایی که Sensor مربوطه را ارائه می‌کنند می‌توان اطلاعات Health را بررسی کرد.

بسته به مدل و RouterOS، اطلاعات قابل نمایش متفاوت است.

بنابراین اگر در اینترنت دستوری برای مشاهده Temperature دیدید، اول بررسی کنید دستگاه شما اصلاً Sensor موردنظر را دارد یا نه.

علائم محیط نامناسب

اگر Restartها بیشتر در ساعات گرم روز اتفاق می‌افتند، این الگو ارزش بررسی دارد.

تهویه رک، Fan، فاصله تجهیزات، گردوغبار و دمای محیط را بررسی کنید.

9. Script یا Scheduler باعث Reboot شده است

این یکی از آن علت‌هایی است که ممکن است ساعت‌ها مدیر شبکه را دنبال خودش بکشد. 🕵️

RouterOS امکان اجرای Script و Scheduler را فراهم می‌کند.

ممکن است مدیر قبلی شبکه Scriptی نوشته باشد که تحت شرایط خاص Router را Reboot کند.

Scheduler را بررسی کنید:

/system scheduler print

و Scriptها:

/system script print

به دنبال دستورهای مرتبط با:

/system reboot

یا Logicهایی باشید که در نهایت Reboot انجام می‌دهند.

این موضوع مخصوصاً در روترهایی که Configuration آنها توسط شخص دیگری انجام شده مهم است.

10. Restart برنامه‌ریزی‌شده فراموش‌شده

گاهی هیچ خرابی‌ای وجود ندارد!

ممکن است سال‌ها قبل Scheduler تنظیم شده باشد که مثلاً هر شب یا هفته‌ای یک بار Router را Restart کند.

مدیر شبکه عوض شده ولی Scheduler باقی مانده است.

نتیجه؟

همه دنبال خرابی آداپتور و RouterOS می‌گردند، در حالی که روتر دقیقاً کاری را انجام می‌دهد که به او گفته‌اند.

به همین دلیل Scheduler باید جزو چک‌لیست اولیه باشد.

11. مشکل سخت‌افزاری

اگر Power، RouterOS، Firmware، Configuration، Watchdog و شرایط محیطی بررسی شده‌اند ولی Restart همچنان ادامه دارد، احتمال مشکل Hardware نیز باید بررسی شود.

مواردی مانند خرابی منبع تغذیه داخلی، آسیب الکتریکی یا ایراد برد می‌توانند باعث رفتار غیرعادی شوند.

در این مرحله اهمیت تست کنترل‌شده بیشتر می‌شود.

مثلاً اگر امکان دارد:

• آداپتور سالم و سازگار دیگری تست شود.
• PoE از مسیر بررسی‌شده تأمین شود.
• بار اضافی موقتاً حذف شود.
• دستگاه در محیط کنترل‌شده تست شود.

اما از آداپتور تصادفی فقط به دلیل یکسان بودن کانکتور استفاده نکنید. مشخصات Voltage، Current، Polarity و محدوده مجاز دستگاه باید رعایت شود.

12. مشکل برق ساختمان یا UPS

گاهی Router قربانی است، نه مقصر.

اگر تجهیزات دیگر رک هم در همان زمان Restart می‌شوند، باید منبع مشترک را بررسی کرد.

UPS قدیمی، باتری ضعیف، PDU معیوب یا نوسان برق ممکن است کل رک را تحت تأثیر قرار دهد.

یک تست ساده

زمان Restart میکروتیک را با Log تجهیزات دیگر مقایسه کنید.

اگر Router، Switch و NVR تقریباً همزمان Boot شده‌اند، احتمال مشکل مشترک برق بسیار بیشتر می‌شود.

تفاوت Reboot، Reset و Power Cycle در MikroTik

این سه اصطلاح را با هم اشتباه نگیرید.

اگر Router فقط Reboot شده باشد، Configuration نباید مانند Factory Reset حذف شود.

اگر تنظیمات نیز از بین رفته‌اند، موضوع متفاوت است و باید علت دیگری بررسی شود.

چگونه بفهمیم میکروتیک چه زمانی Restart شده؟

ساده‌ترین روش بررسی Uptime است:

/system resource print

مثلاً:

uptime: 3d12h24m

یعنی Router حدود سه روز و دوازده ساعت از آخرین Boot روشن بوده است.

این اطلاعات را می‌توان با زمان قطعی گزارش‌شده توسط کاربران مقایسه کرد.

چرا Log میکروتیک برای این مشکل حیاتی است؟

فرض کنید هر دو روز یک بار Router Restart می‌شود.

اگر فقط هر بار وارد WinBox شوید و ببینید دستگاه دوباره بالا آمده، اطلاعات زیادی ندارید.

بهتر است Logها را به شکل مناسبی نگهداری کنید و در شبکه‌های مهم حتی Remote Logging داشته باشید.

مزیت Remote Logging این است که اگر Router Crash کند یا مشکلی برای Storage محلی رخ دهد، بخشی از Logها قبلاً به سیستم دیگری منتقل شده‌اند.

این کار برای شبکه‌های سازمانی بسیار ارزشمند است.

آیا می‌توان هنگام Restart شدن میکروتیک هشدار دریافت کرد؟

بله، می‌توان سیستم Monitoring طراحی کرد که Availability روتر را بررسی کند.

راهکارهای مانیتورینگ می‌توانند هنگام Down شدن Router هشدار ایجاد کنند.

اما یک نکته مهم وجود دارد:

اگر Router خاموش شده باشد، طبیعتاً خودش نمی‌تواند در همان لحظه پیام «من خاموش شدم» ارسال کند.

برای تشخیص واقعی Down شدن، بهتر است Monitoring از یک دستگاه یا سرویس مستقل انجام شود.

این تفاوت کوچک، طراحی مانیتورینگ حرفه‌ای را از یک Script ساده جدا می‌کند.

سناریوی واقعی اول: روتر هر چند ساعت Restart می‌شود

فرض کنید یک روتر میکروتیک در دفتر شرکت هر چند ساعت یک بار Restart می‌شود.

به‌جای Reset کردن، این مسیر را طی می‌کنیم:

ابتدا Uptime را ثبت می‌کنیم.

سپس Log را بررسی می‌کنیم.

Watchdog را بررسی می‌کنیم.

Scheduler و Scriptها را می‌بینیم.

Power Supply و PoE را تست می‌کنیم.

CPU و Temperature را در ساعات کاری Monitor می‌کنیم.

RouterOS و Firmware را بررسی می‌کنیم.

اگر هیچ‌کدام مشکل نداشت، بررسی Hardware جدی‌تر می‌شود.

این روش شاید چند دقیقه بیشتر زمان ببرد، اما احتمال پیدا کردن Root Cause بسیار بیشتر است.

سناریوی دوم: فقط ظهرها Restart می‌شود

این الگو خودش یک سرنخ است.

اگر Restart بیشتر در ساعات گرم اتفاق می‌افتد، Temperature و محیط نصب را بررسی کنید.

اگر در ساعت Peak مصرف شبکه رخ می‌دهد، CPU، Traffic و Power را بررسی کنید.

اگر دقیقاً هر روز در یک ساعت مشخص اتفاق می‌افتد، Scheduler بسیار مشکوک است.

زمان‌بندی مشکل خودش اطلاعات است.

سناریوی سوم: با روشن شدن رادیو یا Access Point روتر Restart می‌شود

در این سناریو باید PoE Budget و Power Supply بررسی شوند.

فرض کنید Router از PoE-out برای تغذیه یک رادیو میکروتیک استفاده می‌کند.

با روشن شدن Radio، مصرف برق افزایش پیدا می‌کند و Router Restart می‌شود.

ممکن است Router خراب نباشد؛ منبع تغذیه ظرفیت کافی ندارد یا مسیر Power مشکل دارد.

هنگام خرید میکروتیک و طراحی پروژه، فقط مصرف خود Router را در نظر نگیرید. مصرف تجهیزات متصل به PoE-out نیز اهمیت دارد.

چک‌لیست عیب‌یابی Restart میکروتیک

اگر MikroTik شما خودبه‌خود Restart می‌شود، به این ترتیب جلو بروید:

1. Uptime را بررسی کنید.
2. Log را بخوانید.
3. زمان دقیق Restartها را ثبت کنید.
4. Watchdog را بررسی کنید.
5. Scheduler را بررسی کنید.
6. Scriptها را بررسی کنید.
7. Power Supply را بررسی کنید.
8. اگر PoE دارید، کابل و Injector را بررسی کنید.
9. CPU Load را Monitor کنید.
10. Temperature و محیط نصب را بررسی کنید.
11. RouterOS و RouterBOARD Firmware را بررسی کنید.
12. اگر مشکل ادامه داشت، Hardware را تست کنید.

این ترتیب باعث می‌شود به‌جای تعویض تصادفی قطعات، مرحله‌به‌مرحله دایره احتمالات را کوچک کنید.

چه زمانی روتر میکروتیک را تعویض کنیم؟

اگر مشخص شود Router تحت بار عادی شبکه به سقف توان سخت‌افزاری خود رسیده است، ارتقا منطقی است.

مثلاً شبکه‌ای که قبلاً 30 کاربر و اینترنت 100Mbps داشته اکنون ممکن است:

150 کاربر، اینترنت Gigabit، VPN، چند WAN، Queue، Firewall پیچیده و سرویس‌های متعدد داشته باشد.

در چنین شرایطی حتی Configuration عالی هم نمی‌تواند محدودیت فیزیکی Hardware را حذف کند.

هنگام انتخاب روتر میکروتیک جدید، مواردی مانند CPU، RAM، تعداد و سرعت Portها، SFP/SFP+، Switch Chip، PoE، VPN و Throughput موردنیاز باید بررسی شوند.

صرفاً عبارت «Gigabit Router» تضمین نمی‌کند دستگاه برای شبکه شما مناسب باشد.

آیا Restart دوره‌ای میکروتیک کار خوبی است؟

در یک شبکه سالم معمولاً نباید برای حل مشکلات Performance مجبور باشید Router را هر شب Restart کنید.

این تفکر که:

«روتر را هر شب Reboot کنیم تا سبک شود»

بیشتر مشکل را پنهان می‌کند تا حل.

اگر دستگاه برای عملکرد طبیعی نیازمند Restart مداوم است، باید Root Cause پیدا شود.

ممکن است Memory، Configuration، Software، Traffic یا Hardware مشکلی داشته باشد.

Scheduler برای Reboot می‌تواند در سناریوهای خاص کاربرد داشته باشد، اما نباید تبدیل به چسب‌زخم دائمی برای یک شبکه بیمار شود.

سوالات متداول

چرا میکروتیک خودبه‌خود ریست می‌شود؟

Power Supply، PoE، Watchdog، Scheduler، Script، RouterOS، Firmware، شرایط محیطی و مشکلات Hardware از مواردی هستند که باید بررسی شوند.

از کجا بفهمیم میکروتیک Restart شده؟

از Uptime در /system resource print استفاده کنید. اگر Uptime کمتر از زمان مورد انتظار است، Router اخیراً Boot شده است.

آیا CPU صد درصد باعث Restart میکروتیک می‌شود؟

CPU بالا می‌تواند Performance را مختل کند، اما صرف مشاهده CPU 100% ثابت نمی‌کند که علت Restart همان CPU بوده است. Log و سایر شواهد باید بررسی شوند.

آیا Watchdog می‌تواند روتر را Restart کند؟

بله. بسته به Configuration، Watchdog می‌تواند در شرایط تعریف‌شده Router را Reboot کند. تنظیمات /system watchdog print را بررسی کنید.

آیا آداپتور ضعیف باعث Restart میکروتیک می‌شود؟

بله، منبع تغذیه نامناسب یا ناپایدار می‌تواند باعث Reboot یا Power Cycle شود، مخصوصاً اگر تجهیزات PoE نیز از همان دستگاه تغذیه شوند.

آیا باید RouterOS را آپدیت کنیم؟

استفاده از نسخه پشتیبانی‌شده و مناسب RouterOS اهمیت دارد، اما در شبکه‌های کاری Upgrade باید با Backup، بررسی Release Notes و برنامه Maintenance انجام شود.

آیا Restart کردن روزانه MikroTik توصیه می‌شود؟

برای یک Router سالم معمولاً ضرورتی ندارد. اگر Restart دوره‌ای برای حفظ عملکرد لازم شده است، بهتر است علت اصلی مشکل پیدا شود.

جمع‌بندی

Restart شدن خودکار میکروتیک یک «مشکل» واحد نیست، بلکه یک علامت است.

گاهی مشکل از یک آداپتور ساده است و گاهی Watchdog، Scheduler، RouterOS، PoE، Temperature یا Hardware پشت ماجرا قرار دارد.

بهترین ابزار شما قبل از خرید دستگاه جدید اطلاعات است:

Uptime + Log + زمان وقوع + Power + Watchdog + Scheduler + CPU + Environment

وقتی این اطلاعات کنار هم قرار بگیرند، پیدا کردن علت بسیار ساده‌تر می‌شود.

برای انتخاب میکروتیک، روتر میکروتیک و رادیو میکروتیک نیز باید شرایط واقعی پروژه بررسی شود. کاربرانی که عباراتی مانند خرید میکروتیک، نمایندگی میکروتیک، نمایندگی میکروتیک ایران، نمایندگی میکروتیک تهران، نمایندگی میکروتیک شیراز، نمایندگی میکروتیک در ایران، نمایندگی میکروتیک در تهران و نمایندگی میکروتیک در شیراز را جست‌وجو می‌کنند، بهتر است پیش از انتخاب مدل، ظرفیت و نوع کاربرد شبکه را مشخص کنند.